A1 daraja nima? CEFR tizimi va 600 ta so'zning o'rni6 daqiqalik o'qish • EssentialGame.uz • 2026-yil 1-noyabr
«Mening ingliz tilim qaysi darajada?» degan savolga «boshlang'ich» yoki «o'rtacha» deb javob berish qiyin: bu so'zlarning aniq ma'nosi yo'q. Shuning uchun dunyoda tillar uchun umumiy shkala qo'llaniladi, uning eng quyi bosqichi — A1. Bu maqolada A1 nima ekanini, undan qanday natija kutish mumkinligini va 600 ta so'zning bunda qanday o'rni borligini sodda tilda tushuntiramiz.
CEFR nima?
CEFR (inglizcha Common European Framework of Reference for Languages, «Tillar bo'yicha Umumevropa kompetensiyalari») — Yevropa Kengashi 2001-yilda e'lon qilgan til bilish darajalari tizimi. U faqat ingliz tilini emas, har qanday tilni baholash uchun mo'ljallangan va hozir dunyoning ko'p mamlakatlarida o'quv dasturlari hamda imtihonlarda qo'llanadi.
Tizimda 6 ta daraja bor va ular uch guruhga bo'linadi:
| Guruh | Daraja | Qisqacha ma'nosi |
|---|---|---|
| Boshlang'ich foydalanuvchi | A1 | Eng asosiy iboralar va oddiy gaplar |
| A2 | Kundalik mavzularda oddiy muloqot | |
| Mustaqil foydalanuvchi | B1 | Tanish mavzularda erkin gaplashish, voqealarni bayon qilish |
| B2 | Murakkabroq matnlarni tushunish va ravon muloqot | |
| Malakali foydalanuvchi | C1 | Keng doiradagi matnlarni erkin tushunish va ifodalash |
| C2 | Deyarli hamma narsani oson tushunish, fikrni ravon va nozik ma'no farqlari bilan aniq ifodalash (bu ona tili egasi darajasi degani emas) |
A1 darajada nimalarni qila olasiz?
CEFR ta'rifiga ko'ra A1 darajadagi o'quvchi:
- kundalik hayotda tez-tez uchraydigan tanish iboralarni va juda oddiy gaplarni tushunadi va ishlata oladi;
- o'zini va boshqalarni tanishtira oladi;
- o'zi haqida (qayerda yashashi, kimlarni bilishi, nimasi borligi) oddiy savollar bera oladi va ularga javob bera oladi;
- suhbatdosh sekin va aniq gapirsa hamda yordam bersa, oddiy muloqotga kirisha oladi.
Boshqacha aytganda, A1 — «ingliz tilida bir nechta zarur narsani ayta olish» bosqichi: salomlashish, ism va yoshni aytish, narx yoki vaqtni so'rash, oddiy buyurtma berish. Masalan:
- What time is it? — Soat necha?
- I have a new phone. — Menda yangi telefon bor.
- Where is the bank? — Bank qayerda?
Bu darajada siz hali uzun hikoya qila olmaysiz va tez gapirilgan nutqni tushunmaysiz. Bu normal holat: A1 — poydevor, binoning o'zi emas.
A1 uchun nechta so'z kerak?
Bu savolga yagona rasmiy javob yo'q. CEFR daraja uchun aniq so'zlar ro'yxatini ham, so'zlar sonini ham belgilamagan. Turli darsliklar va tadqiqotlar A1 uchun turlicha taxminiy raqamlar keltiradi: bu raqam nimani «so'z» deb sanashga (work va worker bitta so'zmi yoki ikkitami) va o'quvchi qaysi mavzuda gapirishiga qarab o'zgaradi.
EssentialGame.uz ning 1-kitobi — A1 darajaga mo'ljallangan 600 ta kundalik so'z, 40 ta unitga bo'lingan, har unitda 15 tadan so'z. Mavzu bo'yicha emas, aralash joylashtirilgan: time, day, people, place, know, have, good kabi eng ko'p ishlatiladigan so'zlar boshidayoq uchraydi. Bu 600 ta so'z — oddiy kundalik muloqotning katta qismi uchun mustahkam poydevor, lekin yagona omil emas.
Darajangizni qanday tekshirasiz?
Eng ishonchli yo'l — rasmiy imtihon topshirish yoki malakali o'qituvchidan baholash olish. Taxminiy tekshirish uchun saytda «Darajani aniqlash testi» bor: u qaysi unitdan boshlash kerakligini ko'rsatadi. Bu test rasmiy sertifikat emas, faqat o'qishni qayerdan boshlashni tanlashga yordam beradi.
Keyingi qadam
- A1 so'zlarni 40 kunlik reja bo'yicha o'rganib chiqing.
- So'zlarni gap ichida mustahkamlash uchun hikoyalarni tinglab o'qing.
- So'zlarni unutmaslik uchun oraliqli takrorlashdan foydalaning.
- A1 so'zlar o'zingizga oson bo'lib qolganda, A2 darajaga o'ting. Saytdagi kitoblar A1 dan IELTS darajasigacha bosqichma-bosqich rejalashtirilgan.